<a href='http://www.albumslesina.cba.pl/' target='_blank'>Fotograficzny spacer po Ślesinie. </a>

Oryginalnym zabytkiem miasta jest <b>łuk triumfalny zwany "Bramą Napoleona"</b> z orłem Księstwa Warszawskiego wzniesiony w roku 1812 przez właściciela miasta - dziedzica z Piotrkowic - Walkanowskiego (Walichnowskiego) herbu Wieruszowa na cześć Fryderyka Augusta. W 1972 roku łuk został zniszczony. Odbudowano go w latach 1976 &#8211; 1977. <img src="http://serwer1761710.home.pl/autoinstalator/wordpress/wp-content/uploads/2017/07/luknapoleona.jpg" alt="" width="300" class="alignright wp-image-197" />
<br><br>Z innych zabytków należy wymienić jeszcze neogotycki <b>kościół p.w. św. Mikołaja i Dobrego Pasterza</b> w Ślesinie rozbudowany w latach 1889-1907 na fundamentach gotyckiej świątyni z 1604 r. z późnobarokowymi obrazami sw. Mikołaja i Walentego w ołtarzach bocznych. Wewnątrz znajduje się zabytek architektoniczny godny obejrzenia - kropielnica kamienna z X wieku. 
<br>W centrum rynku usytuowany jest <b>pomnik Świętej Rodziny</b> zbudowany w 1922 roku
przez mieszkańców Ślesina w dowód wdzięczności za odzyskanie niepodległości.
Zniszczony podczas drugiej wojny światowej został odbudowany w 1991 r .
<br><br>
Nie można zapomnieć o sanktuarium maryjnym w Licheniu z <b>Kościołem św. Doroty</b> - to neogotycki kościół z 1854 r. w którym od 29 września 1852 roku do 2 lipca 2006 r. znajdował się cudowny obraz Matki Bożej Licheńskiej, bazyliką i Golgotą.<img src="http://serwer1761710.home.pl/autoinstalator/wordpress/wp-content/uploads/2017/07/IMG_1763.jpg" alt="" width="400" height="300" class="alignright size-full wp-image-189" /> <b>Bazylika Licheńska</b> to Sanktuarium Matki Bożej Bolesnej Królowej Polski -  największa świątynia w Polsce, 7 w Europie, 11 na świecie, ze słynącym z łask cudownym obrazem Matki Bożej Licheńskiej. Licheń w 1458 r. uzyskał prawa miejskie, które utracił - podobnie jak Ślesin - w okresie zaborów.<br><br>
Na terenie gminy kompania z 17 DP, junaków i 37 robotników zbudowało <b>7 schronów</b>, które były obsadzone we wrześniu 1939 przez Batalion ON "OPALENICA", który miał osłaniać odwrót ARMII POZNAŃ. Schrony zlokalizowane są nad brzegiem jezior Mikorzyńskiego i Ślesińskiego oraz kanału Warta - Gopło.<br>
W Biskupiu zlokalizowany jest <b>zespół pałacowy</b> obejmujący pałac murowany z 1905 r. oraz park z połowy XIX wieku, który obecnie jest własnością prywatną.<br><br>
[caption id="attachment_204" align="alignleft" width="150"]<img src="http://serwer1761710.home.pl/autoinstalator/wordpress/wp-content/uploads/2017/07/palacmikorzyn.jpg" alt="" width="150" height="104" class="size-full wp-image-204" /> Pałac w Mikorzynie[/caption]Również w Mikorzynie znajduje się <b>zespół pałacowy</b> z drugiej połowy XIX wieku obejmujący pałac, park o powierzchni 8,65 ha i owczarnię, gdzie obecnie działa <u>Ośrodek Wypoczynkowy Wityng</u>.<br> <br>
Natomiast w Piotrkowicach można znaleźć <b>zespół dworski </b> z XIX wieku obejmujący dwór, park o powierzchni 5,7 ha, czworak i spichlerz. To <b>dwór Mielrzyńskich </b> z czwartego ćwierćwiecza XIX w., rozbudowany na początku XX wieku. Obecnie mieści się tam szkoła podstawowa.<br>
W Wąsoszach mieści się <b>kościół parafialny pw. Wszystkich Świętych</b> z 1863 roku oraz plebania z połowy XIX wieku, w kościele znajduje się pasja z około 1700 roku w głównym ołtarzu i obraz św. Barbary z 1684 roku, który przeniesiono z rozebranego w II połowie XIX w. kościoła św. Barbary, który stał na przeciwległym brzegu jeziora i należał do klasztoru bernardynów z Kazimierza Biskupiego. Jest tu też rzeźba Chrystusa Ukrzyżowanego,  pozostałość krucyfiksu z ok. 1750 r; 3 epitafia z XIX w. - Rafała Mierzyńskiego, jego syna i Henryka Mierzyńskiego; monstrancja z XIX w; 9 blach wotywnych pochodzących z XVIII i XIX w. Otynkowany w latach 50-tych XXw., polichromia z lat 70-tych. W XV w. kościół wspomniano jako dawno istniejący. Murowana świątynię wybudowano w końcu XVI w., ale uroczystej konsekracji dokonał sufragan gnieźnieński - ks. bp Jan Gniazdowski 6 grudnia 1662 r. Kościół spłonął w 1849 r. W 1863 r. do ocalałego prezbiterium dobudowano nawę, którą powiększono o jedno przęsło w latach 1865 - 1917. W 1865 r. dobudowano od południa zakrystię, a w 1873 r. od północy kaplicę Najświętszej Marii Panny fundacji Mierzyńskich z Piotrkowic. <br>
W Półwiosku Starym znajduje się <b>cmentarz ewangelicko-augsburski zboru ewangelicko-augsburskiego</b> z 1883 r. Założony został dla dokonania pochówku zmarłej 5 lutego Fanny Hess - rezydentki dworu w Wąsoszach, która dożywotnio zarządzała folwarkiem w Półwiosku Starym. W okresie międzywojennym dokywano tam pochówku okolicznej ludności wyznania ewangelickiego. We wrześniu 1939r. pochowano tutaj załogę zestrzelonego samolotu niemieckiego.<br>

<u><b>Wykaz ważniejszych zabytków:</b></u>

<span style='color:navy;'><b>Ślesin:</b></span>
- Układ urbanistyczny: XIV-XIX w.
- Zespół kościoła par. p.w. św. Mikołaja bpa i Dobrego Pasterza
- Cmentarz par. rzym.-kat., ul. Kościelna: pocz. XX w.
- Cmentarz żydowski, ul. Różopole, XIX w. 
- Pomnik rozstrzelanych w  1939 r., ul. Różopole,
- Łuk triumfalny (na cześć Napoleona I): mur., 1812; zniszczony 1972, odbudowany 1976-1977.
Większość zabytków pochodzi z okresu pełnego średniowiecza kiedy to król Kazimierz Wielki nadał prawa miejskie biskupom poznańskim, właścicielom miasta i z czasów kiedy to w wyniku zaborów Ślesin stał się własnością dziedziców z Piotrkowic oraz po odzyskaniu niepodległości w 1918 r. kiedy przywrócono samorząd. Okupacja hitlerowska doprowadziła do zniszczeń pomników, kościołów i ich wyposażenia, ale też wtedy założono park miejski. Po 1945 r. budowano liczne pomniki, od lat 60-tych dzięki marianom zaczęło rosnąć znaczenie Sanktuarium Maryjnego w Licheniu. Jednak to po przełomie w 1989r. i zmianie ustroju zaczęto uświadamiać sobie wagę ochrony zabytków i dokonań kulturalnych naszych przodków dlatego też można znaleźć np. nowe pozycje książkowe o naszej gminie czy wytycza się ścieżki rowerowe wspierające lokalną turystykę.
<b>Układ urbanistyczny Ślesina</b> wywodzi się z czasów lokacji miasta w 1358 r. Zachowała się też małomiasteczkowa zabudowa z murowanymi parterowymi domami, dwutraktowymi z centralnie umieszczoną sienią przelotową, krytymi dwuspadowymi dachami ustawionymi kalenicowo do osi drogi oraz bardziej okazałe piętrowe domy z przełomu XIX w. i XX w. Zachowanymi obiektami przemysłowymi są nieczynne już młyn zbożowy i olejamia. Znaczny rozwój terytorialny jest zauważalny od lat 70-tych XX w. i to wtedy powstały osiedla domków jednorodzinnych.

<span style='color:navy;'><b>Licheń Stary:</b></span>
[caption width="310" align="alignright"]<img src="http://regionwielkopolska.pl/pub/gallery/katalog_obiektow_2291/lichen-kosciol-sw-doroty-galeria-aw.jpg" width="300"  /> Kościół św. Doroty w Licheniu <br>Źródło: regionwielkopolska.pl[/caption]- Kościół par. p.w. św.Doroty: mur., 1854; dobud. prezbiterium 1872; dobud. zakrystii i kruchty 1903; przebud. i rozbud. 1978
- Pozostałości zespołu folwarcznego, ul. Klasztorna: spichlerz, mur. 2. poł. XIX w.; gorzelnia, mur., 2 poł. XIX w.
- Wiatrak koźlak: drewn., 1 poł. XIX w.
- Cmentarz par. rzym.-kat. XIX
- Pomnik powstańców 1863 r.: kamień, beton, 1967 r.

<span style='color:navy;'><b>Biskupie:</b></span>
- Zespół pałacowy
<span style='color:navy;'><b>
Ignacewo:</b></span>
- Pomnik Powstańców 1863 r., kamień, 1918 r., odbud. 1957 r.

<span style='color:navy;'><b>Kijowiec</b></span>
- Dwór: glin.-mur., 2 poł. XIX w., przebud. Ok. 1940 r.
- Relikty megalitowe: neolit

<span style='color:navy;'><b>Kolebki:</b></span>
- Pastorówka: ob. dom nr 1, mur., ok. poł. XIX w., przebud. 1892 r.

<span style='color:navy;'><b>Makarowo i Lizawy:</b></span>
- Cmentarz ewangelicko-augsburski, XIX w.

<span style='color:navy;'><b>Mikorzyn:</b></span>
- Zespół pałacowy

<span style='color:navy;'><b>Ostrowąż:</b></span>
- Kościół par. p.w. Niepokalanego Serca NMP i Św. Jakuba Ap., drewn., 1946-1948
- Cmentarz rzym.-kat., XIX w

<span style='color:navy;'><b>Piotrkowice:</b></span>
- Zespół dworski na który składa się dwór wraz z parkiem i pozostałościami zabudowań gospodarczych.
Dwór należał do właściciela folwarku Władysława Mierzyńskiego, który go wybudował w latach 80-tych XIX w. Podczas II wojny św. majątek przejęli Niemcy, a po wojnie dobra rozparcelowano i od 1948 r. mieści się tam szkoła podstawowa. Dwór jest zbudowany z cegły, otynkowany, oparty na planie wydłużonego prostokąta z piętrową częścią środkową ze skrzydłami. To przykład klasycznej siedziby szlacheckiej usytuowanej między dziedzińcem a parkiemw stylu angielskim.

<span style='color:navy;'><b>Pogorzele: </b></span>
- Cmentarz ewangelicko-augsburski, 2 poł. XIX w.

<span style='color:navy;'><b>Półwiosek Stary</b></span>
- Cmentarz ewangelicko-augsburski, 1883 r. 
<span style='color:navy;'><b>
Różnowa:</b></span>
- Pomnik powstańców 1863 r

<span style='color:navy;'><b>Szyszyńskie Holendry:</b></span>
- Cmentarz ewangelicko-augsburski, XIX w. 
Kolonię osadników niemieckich w Szyszyńskich Holendrach założono w 1764 r. i wtedy też powstał cmentarz. 
Sama wieś była znaczącym ośrodkiem, gdyż istniał tu kantorat czynny jeszcze o II wojnie światowej. Najstarszy zachowany nagrobek Juliusa Stewina pochodzi z 1934 r. Na cmentarzu grzebano ewangelików ze Ślesina, Szyszynka i oczywiście z Szyszyńskich Holendrów. 

<span style='color:navy;'><b>Tokary:</b></span>
- Pomnik na miejscu pochowania pomordowanych Niemców uciekających przed nadchodzącą armią sowiecką 20 stycznia 1945 r. Większość z nich stanowiła cywilna ludność, byli to koloniści niemieccy z Besarabii. Do połowy lat 90-tych XX w. o miejscu tym świadczył tylko krąg grochodrzewów zasadzonych przez okoliczną ludność.

<span style='color:navy;'><b>Wąsosze:</b></span>
- Zespół kościoła par. p.w. Wszystkich Św.
- Zespół dworski
- Cmentarz par. rzym.-kat., 1 poł. XIX w.  

<span style='color:navy;'><b>Wierzelin: </b></span>
- Cmentarz ewangelicko-augsburski, 2 poł. XIX w. 
- Kapliczka, mur., 1946 r.

<span style='color:navy;'><b>Wygoda:</b></span>
- Cmentarz ewangelicko-augsburski, 4 ćw. XIX w. 
<br>Źródło: <a href='www.slesin.pl' target='_blank'>dane ze strony www UM w Ślesinie</a>
Źródło: <a href='www.topmapa.pl' target='_blank'>"Ślesin i okolice - szlaki rowerowe", Wydawnictwo i Bank Geoinformacji w Poznaniu.</a> 
Źródło: Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego. Ślesin 2003, 2005.